SuFi
24-02-2009, 09:57 AM
Emr Almin`nden Rabbani bir latife olan insani nefs, sıfatlarına göre farklı isimler alır.Hayvani nefsin tesirinden uzaklaştıkça sıfatı dğişir,mertebesi de yükslr.Nihayet tamamen billurlaşıp Rabbi`ne vasıl olur.İnsan, aşağıda ismi geçen mertebelerden sadece birinde olabilir.Üst mertebelere yükslebildiği gibi,geride düşebilir.Bu mertebe ve isimleri sırayla görelim
Nefs-i Emmare:
Kötü his ve huyları çirkin vasıfları barındıran:Şehvet düşkünü hayvani nefsin hükmü altında olmakla, hayvanların yoluna girmiştir.Kötü işleri güzel görür.Hesap ve ahiret derdi yoktur.Sadece keyfini düşünür.Bu nefsin eserinden kibir,benlik, hırs,şevhet,kıskançlık,cimrilik,kin,intikam,hiddet gibi huylar çıkar.Allahın düşmanıdır.Hadis-i kudside :''Nefsine düşmanlık et çünkü o benim düşmanımdır.''buyrulmuştur.Kur`an-ı Kerim de Hz Yusuf a.s`ın diliyle:''Ben nefsimi temize çıkaramam:Çünkü nefs Rabbimin merhameti olmadıkça kötülüğü emreder.''(Yunus,53) buyrulmaktadır.Bu nefisin bütün huyları birkide toplanırsa okişi Şeytanların mertebesine düşer.Nefs-i emmarenin sahibi,ya fasık,ya münafık yada kafirdir.İtikadı düzeltmek,samimi tevbe ve terbiye ile tedavi olur.Tezkiye edilmezse,cehennem ateşiyle temizlenmesi kaçınılmazdır.
Nefs-i Levvame:
Kendini kınayan,kötüleyen,azarlayan nefstir.Nitekim Allahu Teala:''Nefs-i Levvame`ye(kendini Kınayan nefse yemin olsun ki''(Kıyamat,2) buyurmuştur.Bu nefs sahibi,günah işlediğinde pişman olup tevbe eder,kendisini kınar,yapmamak için karar verir Fakat günah önüne gelince duramaz,yine içine düşer.Sonra yine pişman olur.İyilik ve kötülük arasındagider gelir.Kendini beğenme,çekişme,gizli riya,makam ve şehvet tutkusu gibi nefs-i emmarenin bazı vasıfları bu mertebede de bulunur.Fakat nefs hakkı hak: batılı batıl görür.Yine bilir ki,bu sıfatlarla huzurdan uzaktır.Fakat onlardan kurtulamıyor.Hali muhabbet,gidişi tarikat,mahalli Kalp tir.Alemi Berzah Alemi dir.Nefsiyle mücahadede sabit olursa Misal Alemidir.Uykuyla uyanıklık arasında-genellikle oturma halinde- Misal Alemin den bir çok manalar temessül eder. Bu mertebede nefs ve şeytan birleşip vesveseyle kalbe saldırırlar.Tedavisi rabıta ve zikirdir.
Nefs-i Mülhime:
Allahu :Teala nefsin isyan ve itaatini vasıtasız ilham ettiği için bu makamda nefsin adı mülhime olmuştur.Nitekim Kur`an`da:''Sonra da o nefse isyan ve itaati ilham edene yemin ederim''(şems,8)buyrulmuştur.Nefs,tevbe,zikir,rabı ta ve mücahadeyle günahların ağırlığından ve şehvet bağından kurtulunca,ilham ve feyz almaya kabiliyet kazanır. Deevamlı olarak kamil mürşidden kalbine ilhamlar gelir.Bu mertebede hayvani nefs tamamen ıslah olur.Haramdan kaçar,hayırlara koşar.Alemi Ruhlar Alemi,mahalli Ruhtur.Ruhunda ilahi aşk ateşi parlamaya başlar.İlim,tevazu,yumuşaklık,kanaat,mertlik,sabır ,belaya tahammülgibi, güzel hasletler belirir. Visal rüzgarları esmaya başlar.Fakat şeytan ona açık ve bariz bir şekilde saldırmaya başlar.Kendini ve emallerini beğendirir, insanları küçük ve değersiz gösterir,ümitsizliğe düşürür, Allah`ın azabına karşı ona emniyet hisssi verir. Bu makamda mürşidin himmeti olmazsa tehlikeye düşer.
Nefs-i Mutmainne:
cenab-ı Mevla`nın ''Eytatmin olmuş Nefs''(Fecr,'27) hitabıyla ıstıraptan kurtulup huzura eren nefistir.Hertürlü şevk ve şüpeden temizlenip rahatlamış,ayne`l-yakine ve kemil imana ulaşmıştır.Kötü huylardan tamamen pak olmuş,fenalıklara arzusu kalmamıştır.Seyri,Allah ile gercekleşmiş (seyr-i meallah),velilik mertebesine ulaşmıştır.Alemi Muhammedi Hakiket,mahalli sır`dır.Manevi tecellilerin mazharıdır.Sıfatları,tevekkül,incelik,cömertlik,yu muşaklık,güler yüzlü,tatlı dil,kusurları bağışlama,hamd,şükür,müşahade,teslimiyet ve rızadır.
Nefs-i Radiyye:
İster bela,ister sefa,Allah ın bütün fiillerinden razı olan,ondan başka her şeyi gözünden silip atan ve sadece Rabbinin rızasına nazarını diken nefstir.Bu nefse''Razı olmuş ve razı olunmuş olarak Rabbin dön''(Fecr,28) kelamıyla hitab edilmiştir.Seyri Allah tadır(seyr-i fillah).Alemi Lahut (Ruhaniler)Alemi,Mahalli,sırrın sırrıdır.Beşeri sıfatlardannbüsbütün yok olmakla fenaya varmıştır.Fakat bu makama varanlar arif değil,velilerdir.O yüzden başkasını irşad edemezler.Şeytan onların şeklinde başkalarının rüyalarına girip yoldan cıkara bilir.
Nefs-i Mardıyye:
Allahu Teale nın rızası olduğu nefstir.Ariflerin makamıdır.Bekabillah burada tahakkuk eder.Muhtaç olduğu ilimleri bütünüyle alıp,mana aleminden bu görünen madde alemine dönmüştür.Dış itibariyle diğer insanlardan ayırdedilemez.Fakat iç itibariyle bütün cisimleri altına çevirecek bir tılsım gibidir.Kendine lütfedilen marifet bilgisinden dünya halkına ikram eder.İlahi bilgi dairesinin mahremidir.Onun müşahedesine yabancı bir diyar yoktur.Kendisine üfürülen ruh ile görür,bilir.Sesini uzaklardan işitir.Mürşidinden izin almak kaydıyla irşadı sahihtir.Bunların kıyafetinde şeytan başkasının rüyasına giremez.Seyri Allahtan (seyr-i anillah)dır.Alemi şu görünn maddi alem,mahalli Hafa dır.
Nefs-i Kamile:
Seçkin,saf,tertemiz nefstir.Allah ın en seçkin dostları olan Gavs ve Kutupların makamıdır.Seyirleri Allah ladır(seyr-i billah).Alemleri keserette (çoklukta)vahdet,vahdette kesrettir.Mahalleri Ahfadır.Önceki bütün nefislerin güzel vasıflarını üzerinde toplamıştır.Her halleri ibadet ve zikirdir.Bir an Allah tan gafil olmazlar.Onların muradı Allahın murat ettiği şeydir.Rızaları da öfkeleri de Mevla iledir.Allah için olan işleri yaparlar.Bunun için çevrenin ayıplaması ve çeiştirmesinden ürkmezler.Cenab-ı Hak onlarla alemlere ikramda bulunur,belaları def eder.
Nefs-i Emmare:
Kötü his ve huyları çirkin vasıfları barındıran:Şehvet düşkünü hayvani nefsin hükmü altında olmakla, hayvanların yoluna girmiştir.Kötü işleri güzel görür.Hesap ve ahiret derdi yoktur.Sadece keyfini düşünür.Bu nefsin eserinden kibir,benlik, hırs,şevhet,kıskançlık,cimrilik,kin,intikam,hiddet gibi huylar çıkar.Allahın düşmanıdır.Hadis-i kudside :''Nefsine düşmanlık et çünkü o benim düşmanımdır.''buyrulmuştur.Kur`an-ı Kerim de Hz Yusuf a.s`ın diliyle:''Ben nefsimi temize çıkaramam:Çünkü nefs Rabbimin merhameti olmadıkça kötülüğü emreder.''(Yunus,53) buyrulmaktadır.Bu nefisin bütün huyları birkide toplanırsa okişi Şeytanların mertebesine düşer.Nefs-i emmarenin sahibi,ya fasık,ya münafık yada kafirdir.İtikadı düzeltmek,samimi tevbe ve terbiye ile tedavi olur.Tezkiye edilmezse,cehennem ateşiyle temizlenmesi kaçınılmazdır.
Nefs-i Levvame:
Kendini kınayan,kötüleyen,azarlayan nefstir.Nitekim Allahu Teala:''Nefs-i Levvame`ye(kendini Kınayan nefse yemin olsun ki''(Kıyamat,2) buyurmuştur.Bu nefs sahibi,günah işlediğinde pişman olup tevbe eder,kendisini kınar,yapmamak için karar verir Fakat günah önüne gelince duramaz,yine içine düşer.Sonra yine pişman olur.İyilik ve kötülük arasındagider gelir.Kendini beğenme,çekişme,gizli riya,makam ve şehvet tutkusu gibi nefs-i emmarenin bazı vasıfları bu mertebede de bulunur.Fakat nefs hakkı hak: batılı batıl görür.Yine bilir ki,bu sıfatlarla huzurdan uzaktır.Fakat onlardan kurtulamıyor.Hali muhabbet,gidişi tarikat,mahalli Kalp tir.Alemi Berzah Alemi dir.Nefsiyle mücahadede sabit olursa Misal Alemidir.Uykuyla uyanıklık arasında-genellikle oturma halinde- Misal Alemin den bir çok manalar temessül eder. Bu mertebede nefs ve şeytan birleşip vesveseyle kalbe saldırırlar.Tedavisi rabıta ve zikirdir.
Nefs-i Mülhime:
Allahu :Teala nefsin isyan ve itaatini vasıtasız ilham ettiği için bu makamda nefsin adı mülhime olmuştur.Nitekim Kur`an`da:''Sonra da o nefse isyan ve itaati ilham edene yemin ederim''(şems,8)buyrulmuştur.Nefs,tevbe,zikir,rabı ta ve mücahadeyle günahların ağırlığından ve şehvet bağından kurtulunca,ilham ve feyz almaya kabiliyet kazanır. Deevamlı olarak kamil mürşidden kalbine ilhamlar gelir.Bu mertebede hayvani nefs tamamen ıslah olur.Haramdan kaçar,hayırlara koşar.Alemi Ruhlar Alemi,mahalli Ruhtur.Ruhunda ilahi aşk ateşi parlamaya başlar.İlim,tevazu,yumuşaklık,kanaat,mertlik,sabır ,belaya tahammülgibi, güzel hasletler belirir. Visal rüzgarları esmaya başlar.Fakat şeytan ona açık ve bariz bir şekilde saldırmaya başlar.Kendini ve emallerini beğendirir, insanları küçük ve değersiz gösterir,ümitsizliğe düşürür, Allah`ın azabına karşı ona emniyet hisssi verir. Bu makamda mürşidin himmeti olmazsa tehlikeye düşer.
Nefs-i Mutmainne:
cenab-ı Mevla`nın ''Eytatmin olmuş Nefs''(Fecr,'27) hitabıyla ıstıraptan kurtulup huzura eren nefistir.Hertürlü şevk ve şüpeden temizlenip rahatlamış,ayne`l-yakine ve kemil imana ulaşmıştır.Kötü huylardan tamamen pak olmuş,fenalıklara arzusu kalmamıştır.Seyri,Allah ile gercekleşmiş (seyr-i meallah),velilik mertebesine ulaşmıştır.Alemi Muhammedi Hakiket,mahalli sır`dır.Manevi tecellilerin mazharıdır.Sıfatları,tevekkül,incelik,cömertlik,yu muşaklık,güler yüzlü,tatlı dil,kusurları bağışlama,hamd,şükür,müşahade,teslimiyet ve rızadır.
Nefs-i Radiyye:
İster bela,ister sefa,Allah ın bütün fiillerinden razı olan,ondan başka her şeyi gözünden silip atan ve sadece Rabbinin rızasına nazarını diken nefstir.Bu nefse''Razı olmuş ve razı olunmuş olarak Rabbin dön''(Fecr,28) kelamıyla hitab edilmiştir.Seyri Allah tadır(seyr-i fillah).Alemi Lahut (Ruhaniler)Alemi,Mahalli,sırrın sırrıdır.Beşeri sıfatlardannbüsbütün yok olmakla fenaya varmıştır.Fakat bu makama varanlar arif değil,velilerdir.O yüzden başkasını irşad edemezler.Şeytan onların şeklinde başkalarının rüyalarına girip yoldan cıkara bilir.
Nefs-i Mardıyye:
Allahu Teale nın rızası olduğu nefstir.Ariflerin makamıdır.Bekabillah burada tahakkuk eder.Muhtaç olduğu ilimleri bütünüyle alıp,mana aleminden bu görünen madde alemine dönmüştür.Dış itibariyle diğer insanlardan ayırdedilemez.Fakat iç itibariyle bütün cisimleri altına çevirecek bir tılsım gibidir.Kendine lütfedilen marifet bilgisinden dünya halkına ikram eder.İlahi bilgi dairesinin mahremidir.Onun müşahedesine yabancı bir diyar yoktur.Kendisine üfürülen ruh ile görür,bilir.Sesini uzaklardan işitir.Mürşidinden izin almak kaydıyla irşadı sahihtir.Bunların kıyafetinde şeytan başkasının rüyasına giremez.Seyri Allahtan (seyr-i anillah)dır.Alemi şu görünn maddi alem,mahalli Hafa dır.
Nefs-i Kamile:
Seçkin,saf,tertemiz nefstir.Allah ın en seçkin dostları olan Gavs ve Kutupların makamıdır.Seyirleri Allah ladır(seyr-i billah).Alemleri keserette (çoklukta)vahdet,vahdette kesrettir.Mahalleri Ahfadır.Önceki bütün nefislerin güzel vasıflarını üzerinde toplamıştır.Her halleri ibadet ve zikirdir.Bir an Allah tan gafil olmazlar.Onların muradı Allahın murat ettiği şeydir.Rızaları da öfkeleri de Mevla iledir.Allah için olan işleri yaparlar.Bunun için çevrenin ayıplaması ve çeiştirmesinden ürkmezler.Cenab-ı Hak onlarla alemlere ikramda bulunur,belaları def eder.